Να πάρεις προβιοτικά με ή μετά τα αντιβιοτικά;
Παρακάτω θα μάθεις ποια προβιοτικά στελέχη προτείνονται μετά τα αντιβιοτικά, αν πραγματικά σε βοηθάνε ή όχι, αλλά και το πρωτόκολλο που προτείνεται όταν παίρνεις αντιβίωση.
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών με υψηλή χρήση αντιβιοτικών στην Ευρώπη1.
Πιο συγκεκριμένα, η Ελλάδα το 2021, βρισκόταν στις τρεις πρώτες χώρες με τη μεγαλύτερη κατανάλωση αντιβιοτικών στην Ευρώπη, μαζί με τη Ρουμανία και την Κύπρο. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ECDC/ESAC-Net (2021) στην Ελλάδα υπήρχε χρήση περίπου 23,5 ημερήσιες δόσεις ανά 1,000 κατοίκους, δηλαδή πολύ πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (περίπου 15 ημερήσιες δόσεις)23.
Το 2022, το ECDC4 (Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Νοσημάτων) δημοσίευσε ενημερωμένα δεδομένα για το 2022 σχετικά με τη χρήση αντιβιοτικών σε 29 χώρες (27 κράτη-μέλη της ΕΕ + Ισλανδία & Νορβηγία). Ο συνολικός μέσος όρος κατανάλωσης αντιβιοτικών ήταν 19,4 καθορισμένες ημερήσιες δόσεις (DDD) ανά 1.000 κατοίκους ανά ημέρα. Όλες οι χώρες αύξησαν τη χρήση τους σε σχέση με το 2020–2021, όμως:
Κύπρος και Ελλάδα είχαν τη μεγαλύτερη κατανάλωση στην Ευρώπη5:
Κύπρος: 33,5 DDD/1.000 κατοίκους/ημέρα
Ελλάδα: 32,9 DDD/1.000 κατοίκους/ημέρα
Παράλληλα, Ελλάδα και Κύπρος έχουν και πολύ υψηλά ποσοστά λοιμώξεων από πολυανθεκτικά βακτήρια:
Η Κύπρος είχε το υψηλότερο ποσοστό λοιμώξεων από MRSA (ανθεκτικός Staphylococcus aureus).
Η Ελλάδα είχε το υψηλότερο ποσοστό λοιμώξεων από Klebsiella pneumoniae ανθεκτική στις καρβαπενέμες (ισχυρά αντιβιοτικά).
Η Ελλάδα είναι γνωστή εδώ και χρόνια για τα υψηλά επίπεδα ανθεκτικών Gram-αρνητικών βακτηρίων στα νοσοκομεία.
Γιατί είναι τόσο υψηλά σε Ελλάδα και Κύπρο;
Ο Σπερνοβασίλης και ο Τσιούτης6 αναφέρουν πως μέτά από 15 χρόνια εμπειρίας στην έρευνα χρήσης αντιβιώσεων, υπάρχουν αρκετοί λόγοι που οδηγούν σε αυτά τα στατιστικά νούμερα, όπως:
Αύξηση λοιμώξεων (π.χ. Streptococcus pneumoniae) μετά την άρση των περιοριστικών μέτρων μετά από COVID εποχή.
Πίεση από ασθενείς και επιρροή της φαρμακευτικής αγοράς στους γιατρούς (π.χ. επιθετικό marketing).
Παρανοήσεις στο κοινό: οι πολίτες ζητούν αντιβιοτικά ακόμα και για ιώσεις, παρότι γνωρίζουν θεωρητικά ότι δεν χρειάζονται. Η πρόληψη είναι πάρα πολύ σημαντική.
Χαλαρότητα στα μέτρα πρόληψης λοιμώξεων στα νοσοκομεία μετά την πανδημία.
Έλλειψη τοπικών κατευθυντήριων οδηγιών και ανεπαρκής εκπαίδευση ιατρών στην ορθολογική χρήση αντιβιοτικών.
Κοινωνικοπολιτισμικοί παράγοντες που επηρεάζουν τις συνήθειες συνταγογράφησης και κατανάλωσης.
Καθώς η χρήση αντιβίωσης όπως αναφέρεται παραπάνω εξαρτάται από αρκετούς παράγοντες, αυτό το άρθρο δεν αφορά τη χορήγηση τους αλλά τι να κάνεις όταν σου δίνεται αντιβίωση. Χρειάζεται να πάρεις προβιοτικά; αυτά που σου χορηγούνται είναι βοηθητικά; τι δεδομένα έχουμε;
Το πρόβλημα με τις αντιβιώσεις, είναι η ξαφνική μείωση του αριθμού των βακτηρίων. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξη παθογόνων μικροοργανισμών, όπως του διαβόητου Clostridium difficile. Μπορεί επίσης να μειώσει την παραγωγή λιπαρών οξέων βραχείας αλυσίδας, να προκαλέσει συσσώρευση άπεπτων υδατανθράκων και χολικών οξέων, και να οδηγήσει σε εντερική φλεγμονή.
Η σοβαρότητα της διαταραχής του μικροβιώματος και ο κίνδυνος εμφάνισης διάρροιας εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες: τον τύπο του αντιβιοτικού, τη δόση, τη διάρκεια, αν λαμβάνονται περισσότερα αντιβιοτικά ταυτόχρονα, αλλά και τα βασικά χαρακτηριστικά υγείας του ατόμου.
Μια από τις πιο γνωστές παρενέργειες της χορήγησης αντιβιώσεων είναι η διάρροια. Η διάρροια θεωρείται η πιο κοινή παρενέργεια των αντιβιοτικών, και φαίνεται να εμφανίζεται στο 5-25%7 των ασθενών (κυρίως στους ηλικιωμένους). Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι τα προβιοτικά μπορούν να μειώσουν μέτρια τον κίνδυνο διάρροιας που σχετίζεται με τη χρήση αντιβιοτικών8.
Μια μεγάλη ανασκόπηση 60+ μελετών (Hempel, JAMA 2012) βρήκε ότι η χρήση προβιοτικών συνδέεται με 42% μικρότερο κίνδυνο διάρροιας από αντιβιοτικά συνολικά.
