Καφέ κηλίδες πριν την έναρξη της περιόδου σου; Τι σου δείχνει το αίμα της εμμηνορυσίας;

Καφέ αίμα πριν την εκκίνηση της εμμηνοραγίας; Αναλύω παρακάτω τι μπορεί να είναι και πως μπορείς να σε υποστηρίξεις.

Η λειτουργία του εμμηνορροϊκού κύκλου και η έμμηνος ρύση αποτελούν σημαντικούς δείκτες της γυναικείας αναπαραγωγικής υγείας και έχει επίσης διαπιστωθεί ότι σχετίζονται με τον κίνδυνο εμφάνισης χρόνιων νοσημάτων. Το πως εμμηνοραγείς κάθε μήνα μπορεί να αποτελέσει σημάδι για το τι συμβαίνει ορμονικά στο σώμα σου¹.

Photo by Susan Wilkinson on Unsplash

Έχεις καφέ (κηλίδες) spotting ≥2 ημερών πριν την περίοδο; Και δεν ξέρεις τι μπορεί να σημαίνει, αλλά και πως μπορείς να σε υποστηρίξεις;

Μια κοινή απάντηση που δίνεται, χωρίς απαραίτητα κάποια παθολογία είναι ότι το spotting πριν από την περίοδο είναι καλοήθες² και δεν υποδηλώνει απαραίτητα κάποιο πρόβλημα υγείας. Σύμφωνα με στοιχεία των National Institutes of Health (NIH), η καφέ αιμορραγία ή η πολύ ελαφριά αιμορραγία μπορεί να αποτελεί μια φυσιολογική παραλλαγή της εμμηνορροϊκής ροής.

Αυτό συμβαίνει επειδή, στην αρχή της περιόδου, η αποβολή του ενδομητρίου από τη μήτρα μπορεί να γίνεται πολύ αργά. Καθώς το αίμα παραμένει περισσότερο χρόνο μέσα στη μήτρα ή στον κόλπο πριν αποβληθεί, οξειδώνεται (σκούραινει) και αποκτά καφέ χρώμα πριν εξέλθει πλήρως από το σώμα³.

Ωστόσο, σε αρκετές περιπτώσεις, μπορεί να υφίσταται κάποια παθολογία, όταν βέβαια υπάρχουν και άλλα κλινικά συμπτώματα στον έμμηνο κύκλο.

Τα πιο κοινά αίτια, τα οποία εξηγώ περισσότερο παρακάτω, πριν την περίοδο, είναι⁴:

• Ανεπάρκεια ωχρινικής φάσης / χαμηλή προγεστερόνη (σε κάποιες γυναίκες)

• Ενδομητρίωση

• Αυξημένη φλεγμονή του ενδομητρίου

• Διαταραγμένη ανταπόκριση του ενδομητρίου στην προγεστερόνη

• Αδενομύωση

• Διαταραχές ωορρηξίας και PCOS/PMOS

• Πολύποδες ή άλλες ενδομητρικές αλλοιώσεις

Οι καφέ κηλίδες 2 ή περισσότερες ημέρες πριν την περίοδο ή στη μέση του κύκλου μπορεί να αποτελούν συχνό σημάδι χαμηλής προγεστερόνης. Όταν η προγεστερόνη είναι πολύ χαμηλή, το ενδομήτριο μπορεί να μην παραμένει σταθερό όπως θα έπρεπε, με αποτέλεσμα να αποβάλλεται πρόωρα και να εμφανίζονται καφέ κηλίδες (spotting).

Η χαμηλή προγεστερόνη μπορεί να προκαλέσει πρόωρη αποδόμηση του ενδομητρίου πριν ξεκινήσει η κανονική έμμηνος ρύση. Συχνά συνυπάρχουν βραζεία ωχρινική φάση (<10 ημέρες), δυσκολία σύλληψης, ακανόνιστη ωορρηξία, και PCOS / PMOS⁵⁶.

Στις γυναίκες με PCOS/PMOS, παρατηρείται συχνά καθυστερημένη ωορρηξία, ατελής ωορρηξία και χαμηλότερη παραγωγή προγεστερόνη, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται καφέ εκκρίσεις πριν τη περίοδο.

Tι είναι το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών / σύνδρομο πολυενδοκρινικής μεταβολικής ωοθηκικής νόσου (PCOS / PMOS); Ξέρεις ποιον τύπο έχεις;

Είναι σημαντικό να αναφέρω ότι μια γυναίκα που έχει καφέ κηλίδες πριν την περίοδο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχει χαμηλή προγεστερόνη. Μπορεί να αποτελεί ένδειξη, αλλά απαιτείται αξιολόγηση μαζί με:

• προγεστερόνη ωχρινικής φάσης (συνήθως ~7 ημέρες μετά την ωορρηξία),

• διάρκεια ωχρινικής φάσης,

• ιστορικό κύκλου,

• ορμονικό προφίλ (LH, FSH, οιστραδιόλη, προλακτίνη κ.ά.).

Σε μελέτη με 116 γυναίκες και 283 κύκλους, ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι γυναίκες που είχαν spotting πριν την περίοδο δεν είχαν χαμηλότερη προγεστερόνη κατά την ωχρινική φάση. Αντίθετα, είχαν συχνά υψηλότερες κορυφαίες τιμές προγεστερόνης (Pd3G) κατά την ωχρινική φάση, η προγεστερόνη τους έπεφτε πιο αργά πριν την έναρξη της αιμορραγίας, ενώ την πρώτη ημέρα κανονικής αιμορραγίας τα επίπεδα προγεστερόνης ήταν παρόμοια με εκείνα των γυναικών χωρίς spotting.

Το spotting δεν φαίνεται να εξηγείται απαραίτητα από χαμηλή προγεστερόνη, χαμηλή παραγωγή προγεστερόνης, ανεπαρκή ωορρηξία σε όλες τις περιπτώσεις. Οι ερευνητές έδειξαν ότι εμπλέκονται περισσότερο η ανταπόκριση του ενδομητρίου στην προγεστερόνη, δηλαδή το πώς ανταποκρίνεται το ενδομήτριο στις ορμονικές αλλαγές και όχι απλώς με τα επίπεδα των ορμονών. Επίσης, ρόλο παίζουν και οι προσταγλαδίνες, οι κυτοκίνες και η φλεγμονή στο ενδομήτριο ως αίτια spotting πριν από την περίοδο.

H ενδομητρίωση μπορεί να είναι άλλο ένα αίτιο. Μελέτες έχουν δείξει ότι spotting ≥2 ημερών πριν την περίοδο σχετίζεται με αυξημένη πιθανότητα ενδομητρίωσης, ενώ spotting ≥3 ημερών φαίνεται να συνδέεται ακόμη ισχυρότερα με την παρουσία της νόσου. Ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν:

• έντονοι πόνοι περιόδου

• πόνος στην επαφή

• χρόνιος πυελικός πόνος

• υπογονιμότητα

τότε η ενδομητρίωση πρέπει να διερευνάται σοβαρά.

Ενδομητρίωση: τι πρέπει να γνωρίζεις.

Χρόνια φλεγμονή της μήτρας ή αδενομύωση μπορούν επίσης να προκαλέσουν spotting πριν την περίοδο, παρατεταμένη αιμορραγία, και επώδυνη περίοδο.

Δομικά αίτια όπως ενδομητρικοί πολύποδες, ινομυώματα ή τραχηλικές αλλοιώσεις μπορεί επίσης να ευθύνονται.

Ινομυώματα: όλα όσα θέλεις να γνωρίζεις.

Οιστρογονική κυριαρχία: όταν τα οιστρογόνα είναι σχετικά υψηλά σε σχέση με τη προγεστερόνη το ενδομήτριο γίνεται πιο ασταθές, μπορεί να εμφανιστούν καφέ εκκρίσεις πριν τη περίοδο, και συχνά συνοδεύεται από βαριά περίοδο ή ευαισθησία στο στήθος.

Περι εμμηνόπαυση: Οι καφέ κηλίδες ή το spotting πριν από την περίοδο αναφέρονται συχνά στα πρώιμα στάδια της μετάβασης προς την εμμηνόπαυση, λόγω ανωοθυλακιορρηκτικών κύκλων (anovulatory cycles), δηλαδή κύκλων κατά τους οποίους δεν πραγματοποιείται ωορρηξία. Καθώς μια γυναίκα εισέρχεται στην περιεμμηνόπαυση, η ωορρηξία δεν συμβαίνει πλέον με την ίδια συνέπεια σε κάθε κύκλο. Όταν δεν πραγματοποιείται ωορρηξία δεν σχηματίζεται φυσιολογικά το ωχρό σωμάτιο, παράγεται λιγότερη προγεστερόνη, το ενδομήτριο μπορεί να γίνεται πιο ασταθές, και μπορεί να εμφανιστούν καφέ κηλίδες ή ελαφριά αιμορραγία πριν από την κανονική περίοδο.

Κύστες στις ωοθήκες

Η παρουσία κυστών στις ωοθήκες⁷ μπορεί να συσχετίζεται επίσης με τη παρουσία καφέ κηλίδων πριν τη περίοδο. Οι περισσότερες κύστεις των ωοθηκών έχουν μέγεθος 1 έως 3 εκατοστά και υποχωρούν από μόνες τους μέσα σε λίγους μήνες. Μόνο σπάνια μεγαλώνουν αρκετά ώστε να προκαλέσουν σοβαρά συμπτώματα. Σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις μπορούν να φτάσουν τα 15 έως 30 εκατοστά.